11# بخشش

بخش اول: چه چیزی و چرا؟

جسیکا روبه‌روی دوستش، کِیتلین، پشت میز نشسته بود. دلش گرفته بود، زیرا می‌دانست که باید به او بگوید دروغ گفته است. او از این می‌ترسید که اگر کِیتلین حقیقت را بداند، چه فکری خواهد کرد، بنابراین اطلاعات را پنهان کرد و دوستش را فریب داد. کِیتلین غافلگیر می‌شد و احتمالاً (به‌حق) خشمگین می‌شد. جسیکا به چشمان دوستش نگاه کرد و گفت: «باید از تو بخواهم که مرا ببخشی. من به تو دروغ گفتم و بسیار متأسفم.»

متأسفانه، چنین گفتگوهایی در دنیای سقوط​کرده ضروری است. اما جسیکا دقیقاً از کِیتلین می​خواهد که چه کار کند؟ اگر هر دو مسیحی باشند، چه انتظاری از آنان می​رود؟ کِیتلین چه پاسخی باید بدهد؟ آیا بخشش، اختیاری است؟ آیا ضروری است؟ آیا بخشیدن بدین معناست که همه​چیز فراموش خواهد شد و دوستی آن​ها به حالت پیشین بازخواهد گشت؟ درک بخشش، دشوار است، اما برای پیروان عیسی یک امر اساسی است.

بخشش چیست؟

عهدعتیق و عهدجدید، حداقل از شش واژه برای توصیف جنبه​های گوناگون بخشش استفاده می​کنند. برخی واژه​ها تنها به آمرزش گناهکاران توسط خدا اشاره دارند، درحالی​که برخی دیگر آنچه را که مردم در اعطای بخشش به گناهکاران دیگر انجام می​دهند، دربر می​گیرد. موضوع اصلی در همۀ این واژه​ها، مفهوم لغو بدهی است.

برای مقاصدمان در اینجا، بخشش را اینگونه تعریف میکنیم: بخشش، لغو فیضبخش بدهیآکنده از گناه و تصمیم به برقراری رابطه با آن شخص، بهعنوان فردی آمرزیدهشده است.

بخشیدن بدین معنا نیست که باید اعمال دردناکی را که علیه ما انجام شده فراموش کنیم.

بخشیدن، همان آشتی​کردن و احیای رابطۀ شکسته​شده نیست.

بخشیدن لزوماً نیاز به جبران برای اصلاح خطای انجام​شده را برطرف نمی​کند.

بخشیدن بدین معنا نیست که باید از کسی در برابر پیامدهای قانونی درست محافظت کنید.

بخشیدن، بدهی ارتباطی را لغو می​کند، اما رایگان نیست. چنین می​گویند: «[بخشش، بهای زیادی برای ما دارد]، زیرا بدین​وسیله تصمیم می​گیریم حق خود را برای بدهکار نگه داشتن شخص خطاکار تسلیم کنیم. از ما می​خواهد حتی زمانی که شایسته نیست، محبت کنیم و مهربان باشیم، به​جای اینکه خودمان انتقام بگیریم، به خدا اعتماد کنیم تا برای وضعیت ما انتقام بگیرد و تعارض​های زندگی را به​عنوان فرصت​هایی برای آشکار ساختن شخصیت خدا به​کار ببریم.»¹

داستان​های اندکی در کتاب​مقدس هست که بهتر از مَثَل خادم بی​رحم که در متی 21:18-35 ثبت شده، ماهیت بخشش را نشان می​دهد. اگر اخیراً آن را نخوانده​اید، لحظه​ای درنگ کنید و آن را دوباره بخوانید.

این مَثَل هنگامی مطرح شد که پطرس نزد عیسی رفت و پرسید: «سرور من، تا چند بار اگر برادرم به من گناه ورزد، باید او را ببخشم؟ آیا تا هفت بار؟» پیشنهاد پطرس، تلاش برای فراتر رفتن از سنت ربّانی آن روزگار بود که تنها سه بار بخشیدن را لازم می​دانست. اما عیسی با این پاسخ پطرس را شگفت​زده کرد: «به تو می​گویم نه هفت بار، بلکه هفتادْ هفت بار.»

عیسی برای توضیح مقصود خود، داستان پادشاهی را بازگو کرد که فرمان داد حساب​هایش تسویه شود. یکی از بدهکاران مبلغی گزاف به پادشاه بدهکار بود (تقریباً معادل ۵٫۸ میلیارد دلار). آن مرد زانو زد و التماس کرد: «مرا مهلت ده تا همۀ قرض خود را ادا کنم.» پیشنهاد نامعقول او دل پادشاه را به رحم آورد، و «قرض او را بخشید و آزادش کرد.» اما به​محض اینکه مرد آمرزیده​شده از قصر بیرون رفت، شخصی را یافت که تقریباً ۱۰٬۰۰۰ دلار به او بدهکار بود و «گلویش را فشرد و گفت: ”قرضت را ادا کن!“» بدهکار به مرد آمرزیده​شده التماس کرد: «مرا مهلت ده تا همۀ قرض خود را بپردازم.» اما مرد آمرزیده​شده به​جای به یاد آوردن رحمتی که خودش پس از درخواست کردن دریافت کرده بود، بدهکار را به زندان افکند.

حیرت از پاسخ سنگدلانۀ او، سراسر پادشاهی را در شوک فرو برد و سرانجام به گوش پادشاه رسید. پادشاه آن مرد را فراخواند، او را توبیخ کرد، بخشش خود را پس گرفت و او را به حبس ابد محکوم نمود. عیسی مَثَل را با نکتۀ اصلی خود به پایان رساند: «به همین​گونه پدر آسمانی من نیز با هر یک از شما رفتار خواهد کرد، اگر شما نیز برادر خود را از دل نبخشید.» (متی 35:18).

این مَثَل حداقل سه اصل را دربارۀ بخشش آشکار می​کند.

چرا باید ببخشیم؟

درحالی​که آمرزش خدا نسبت به ما باید دلیل کافی برای بخشیدن باشد، اما کتاب​مقدس انگیزه​های دیگری را نیز فراهم می​کند. مطالب زیر، چهار دلیل بسیار روشن برای این است که چرا مسیحیان باید کسانی را که نسبت به آنان گناه می​کنند، ببخشند.

۱. عیسی فرمان بخشش را می​دهد.

عیسی بی​پرده می​گوید: «داوری نکنید تا بر شما داوری نشود» (لوقا 37:6). دعای ربانی همین اندرز را تکرار می​کند: «پس شما این​گونه دعا کنید…قرضهای ما را ببخش، چنانکه ما نیز قرضداران خود را می​بخشیم. و ما را در آزمایش میاور، بلکه از آن شریر رهاییمان ده… زیرا اگر خطاهای مردم را ببخشید، پدر آسمانیِ شما نیز شما را خواهد بخشید.» (متی 9:6-14). هنگامی که این​طور دعا می​کنیم، به خدا می​گوییم: «با گناهان من نسبت به خودت همان​گونه رفتار کن که من با کسانی که نسبت به من گناه کرده​اند، رفتار می​کنم.» آیا می​توانید با وجدانی آسوده این​طور دعا کنید؟ آیا می​توانید در حضور خدا بگویید: «مرا همان​گونه ببخش که من دیگران را می​بخشم؟» این​ها دعاهایی جسورانه هستند.

عدم تمایل به بخشش، گناه​ نسبت به عیسی است؛ طوری که اقرار ایمان ما را به​طور جدی زیر سؤال می​برد. اما هنگامی که می​بخشیم، در راه او گام برمی​داریم. چنان​که یک بار دوستی می​گفت: «ما هرگز بیش از زمانی که می​بخشیم، شبیه عیسی نیستیم.»² به​راستی، ایمانداران بخشندگان هستند. بااین​حال، نباید از روی اجبار ببخشیم، زیرا «احکام او باری گران نیست» (اول یوحنا 3:5). بلکه وقتی در محبت به خدایی که ما را بخشید، رشد می​کنیم، تحت تأثیر قرار می​گیریم تا محبت را به​صورت بخشش ارائه کنیم. چنان​که مکتوب است: «آن که کمتر آمرزیده شد، کمتر هم محبت می​کند»، اما آن که بسیار آمرزیده شد، بسیار هم محبت می​کند (لوقا 36:7-50).

۲. بخشش، قلب ما را آزاد می​سازد.

چنین گفته​اند: «تلخی مانند این است که خودتان زهر را بنوشید و انتظار داشته باشید که دیگری بمیرد.» روحیۀ عدم بخشش، تأثیر مرگ​باری بر قلب​مان می​گذارد. بِتانی این را به​خوبی درک می​کرد. او نوۀ خود را در یک تیراندازی غم​انگیز از دست داد؛ و یک سال بعد، پسرش بر اثر مصرف بیش ​از حد، به​طور تصادفی جان باخت. او پاک شده بود، اما در لحظۀ ضعف، قرص​هایی را مصرف کرد که باعث مرگش شد. بِتانی خداوند را دوست داشت، اما دل شکسته​اش نسبت به مردی که مواد مخدر را به پسرش داده بود، آکنده از خشم بود.

تقریباً یک سال بعد، مردی که قرص​ها را به پسرش داده بود، با او تماس گرفت. او از بِتانی طلب بخشش کرد و گفت نقشی که در مرگ پسر او داشته، او را از درون می​خورد. بِتانی به او گفت: «از آنجایی که عیسی مرا بسیار بخشیده، من هم می​خواهم تو را ببخشم.» پس از آن به من گفت: «احساس کردم باری از دوشم برداشته شد. من نمی​دانستم نفرتم تا چه اندازه مرا پایین می​کشید.» بخشش او را آزاد ساخت.

اما ما نباید صرفاً برای اینکه خودمان احساس بهتری داشته باشیم، ببخشیم. ما نمی‌توانیم زندگی​مان با خدا را به عمل​گرایی درمانی تقلیل دهیم؛ بلکه بخشش، عمل ایمان است که از فرمان خدا اطاعت می​کند و اعتماد دارد که ارزش آن را خواهد داشت. بخشیدن به آزادی و شادی​ای می​انجامد که عیسی به مطیعان خود وعده داده است: «این سخنان را به شما گفتم تا شادی من در شما باشد و شادی شما کامل شود» (یوحنا 11:15). بخشش، خدا را جلال می​دهد و به طرز مرموزی شفای جان​های ما را به همراه می​آورد. ما برای نگه​داشتن کینه، انتقام یا تلخی آفریده نشده​ایم. بخشیدن، همۀ بدی​ها را اصلاح نمی​کند؛ اما راهی است تا شرارت​هایی را که علیه ما انجام شده، به خدا بسپاریم و بدانیم که او طوری به آن​ها رسیدگی خواهد کرد که فقط از عهدۀ او برمی​آید. هنگامی که می​بخشیم، به خدایی اعتماد می​کنیم که گفت: «انتقام از آنِ من است؛ من هستم که سزا خواهم داد» (رومیان 19:12).

۳. بخشش، نقشه​های شیطان را خنثی می​کند.

به نظر می​رسد که شخصی در کلیسای قرنتس تحت تأثیر معلمان دروغین قرار گرفته و علیه پولس رسول شورش کرده بود. جماعت کلیسایی با اجرای انضباط کلیسایی در مورد او واکنش نشان داد. ما از همۀ جزئیات مطمئن نیستیم، اما «تنبیهی از سوی اکثریت» جماعت کلیسایی واقع شده بود (دوم قرنتیان 6:2).

سرانجام، آن مرد از گناه خود توبه کرد و از کلیسا طلب بخشش نمود. اما برخی در آشتی با او مردد بودند. این امر باعث شد که پولس به آن​ها اندرز دهد: «اکنون دیگر باید او را ببخشید و دلداری دهید، مبادا اندوه بیش از حد، وی را از پا درآورد. بنابراین، از شما استدعا دارم او را از محبت خود مطمئن سازید… من نیز او را می​بخشم… در حضور مسیح… تا شیطان بر ما برتری نیابد، زیرا از ترفندهای او بی​خبر نیستیم» (دوم قرنتیان 7:2-11).

پولس به قرنتیان هشدار می​دهد که شیطان همچون کوسه​ای در آب خون​آلود، پیرامون کلیسای آن​ها می​چرخید. او در پی آن بود که آن مرد، کلیسا و شهادت​شان برای عیسی را ببلعد. پولس تنها در چند آیه، حداقل چهار نقشۀ شیطان را آشکار می​سازد.

نخست، شیطان می​خواهد مانع از بخشش شود. خدا می​خواهد کلیسایش همچون تابلویی باشد که محبت آمرزندۀ او را به نمایش می​گذارد. شیطان می​خواهد با ممانعت از بخشش، دامن​زدن به تلخی و عمیق​تر کردن جدایی​ها، آن را از بین ببرد. پولس التماس می​کند که محبت خود را نسبت به او آشکار سازند؛ طوری که هیچ شکی دربارۀ تفکر خدا نسبت به او در ذهنش باقی نماند. آن​ها در تأدیب او وفادار بوده​اند؛ اکنون باید در بخشیدن و بازگردانیدن او نیز وفادار باشند.

دوم، شیطان می​خواهد شرم را افزایش دهد. شیطان می​خواهد به​جای پذیرش این مرد توسط کلیسا، «اندوه بیش از حد، وی را از پا درآورد.» واژگانی که به​کار می​برد، تصویری گویا از مردی است که در اضطرابی ناتوان​کننده و فراتر از حد تحملش فرو رفته است. شیطان می​خواهد او را با شرم به زنجیر کشد تا نتواند در آزادی محبت احیاکنندۀ خدا گام بردارد. ابلیس می​خواهد او را با محکومیت درهم بشکند تا پایداری او در ایمان مختل شود. اما کلیسا باید با بخشیدن او، بار اندوهش را بر دوش گیرد. آن​ها باید شرم او را با مرهم فیض آمرزنده شفا دهند.

سوم، شیطان می​خواهد غرور را برانگیزد. او به​جای اینکه اجازه بدهد کلیسا در فروتنی مسیح​گونه عمیق​تر شود، می​خواهد غرور خودپسندانۀ کلیسا را شعله​ور سازد. او می​خواهد کسانی که در وسوسۀ آن مرد سقوط نکردند، نسبت به نیاز خود به فیض نابینا شوند. بدین​گونه، کلیسا نسبت به یکدیگر و سرانجام نسبت به مسیح سنگدل خواهد شد. در عوض، قرنتیان باید به مسیح بنگرند و فروتن شوند، زیرا گناه آن​ها نیز در مصلوب​شدن مسیح نقش داشت. شاید آن​ها مانند این مرد گناه نکرده بودند، اما بااین​حال گناهکار بودند. آن​ها نیز همچون او، بدهکاران فیض بودند.

چهارم، شیطان می​خواهد عیسی را اندوهگین سازد. شیطان می​داند هنگامی که ایمانداران محبت را از یکدیگر دریغ می​کنند، خدا اندوهگین می​شود (افسسیان 30:4). همان​گونه که عیسی در مکاشفه 2–3 در میان کلیساهای خود راه می​رود، در میان کلیسای قرنتس نیز راه می​رود. ازاین​رو پولس می​گوید: «اگر کسی را بخشیده​ام… در حضور مسیح… چنین کرده​ام» (به​طور تحت​اللفظی، «در برابر روی مسیح»، دوم قرنتیان 10:2). پولس می​خواهد آن​ها درک کنند که پاسخ​شان به دعوت برای بخشیدن، عیسی را اندوهگین یا خشنود خواهد ساخت. آن​ها نباید در برابر نقشه​های شیطان تسلیم شوند.

بخشیدن، جنگ روحانی است. لغو بدهی و تسلی دادن به کسانی که علیه ما گناه کرده​اند، عملی مسیح​گونه است. بخشیدن دیگران، ما را از افتادن در دام شیطان حفظ می​کند.

۴. بخشیدن، انجیل را ستایش می​کند.

اگر کلیسا باید از کسی دوری می​کرد، آن شخص سولس بود. او با سنگسار استیفان موافقت کرد، خانه​به​خانه ایمانداران را تعقیب نمود و برای نابودی کلیسا از کمک حکومت بهره گرفت (اعمال رسولان 1:8-3؛ 1:9-2). سولس بدون مداخلۀ الهی، شکست​ناپذیر به نظر می​رسید. بااین​حال، خداوند حملات سولس را متوقف ساخت و او را نجات داد تا کلیسایی را که زمانی قصد نابودی آن را داشت، محبت کند (اعمال رسولان 1:9-9).

اما پیش از آنکه سولس خدمت به دیگران را آغاز کند، عیسی حنانیا را فراخواند تا تصویری از بخشش انجیلی برای سولس باشد. در اعمال رسولان 17:9، لحظۀ دیدار آن​ها را می​بینیم: «حنانیا… به آن خانه درآمد و دست​های خود را بر او گذاشته، گفت: “ای برادر، شائول، خداوند یعنی همان عیسی… مرا فرستاده است تا بینایی خود را بازیابی و از روح​القدس پر شوی”… برخاسته، تعمید گرفت. سپس غذا خورد و قوّت خویش بازیافت… روزهایی چند با شاگردان در دمشق به سر برد.»

حنانیا در لحظه​ای سرشار از محبت انجیلی، با مهربانی دست​های خود را بر سولس نهاد؛ همان کسی که با نفرت دست بر مسیحیان نهاده بود. او را چنین خطاب کرد: «برادر شائول.» سولس، خانواده را آزار داده بود؛ اما اکنون در آن خانواده پذیرفته شده بود. سولس پس از بیرون آمدن از آب تعمید، با شاگردان هم​سفره شد. ضیافت آن​ها به​سبب بخشش امکان​پذیر بود. هنگامی که دیگران را می​بخشیم، تصویری مشابه به جهان عرضه می​کنیم و می​گوییم: «این همان محبتی است که عیسی به من نشان داده؛ بیا و با او ملاقات کن. ما محبت می​کنیم، زیرا او نخست ما را محبت کرد.»

—

بحث و تأمل:

۱. آیا این بخش برداشت​های نادرست شما را دربارۀ بخشش اصلاح کرد؟ چگونه موضوع را برای شما روشن​تر ساخت؟ آیا می​توانید توصیف مختصر و مفیدی برای بخشش بنویسید؟
۲. از بین چهار دلیل مذکور برای بخشیدن، کدام​یک برای شما چالش​برانگیزتر یا ملزم​کننده​تر بود؟ آیا می​خواهید نکته​ای را به آن اضافه کنید؟

—

بخش دوم: چه کسی و چگونه؟

کتاب​مقدس به​وضوح می​گوید که مسیحیان چه کسانی را و چگونه باید ببخشند. صرفاً گفتن «همیشه همه را ببخش»، صحیح نیست و قطعاً برای کسانی که با جراحات واقعی و میل به احترام گذاشتن به خداوند دست​وپنجه نرم می​کنند، چندان سودمند نیست. مطالب زیر، چند اصل کتاب​مقدسی برای هدایت تلاش​های ما به​سوی بخشش است.

شما باید آغازگر بخشش باشید.

ایمانداران مسئولیت دارند که آغازگر بخشش باشند. ما باید به دنبال بخشیدن و بخشیده​شدن باشیم. در متی 23:5-24 عیسی می​گوید: «پس اگر هنگام تقدیم هدیه​ات بر مذبح، به یاد آوردی که برادرت از تو چیزی به دل دارد، هدیه​ات را بر مذبح واگذار و نخست برو و با برادر خود آشتی کن و سپس بیا و هدیه​ات را تقدیم نما.»

خدا انتظار دارد که ما با فروتنی از نیاز به ترمیم روابط آگاه باشیم. اگر نسبت به کسی گناه کرده​ایم، باید در پی بخشش و آشتی باشیم. تمثیل عیسی تکان​دهنده است. او می​گوید اگر در وسط پرستشی صمیمانه با خدا هستید و همسایه​، عضوی از خانواده، همکار، آشنای دانشگاهی، یا عضوی از کلیسا؛ هر کسی که نسبت به او گناه کرده​اید؛ را به یاد می​آورید، باید پرستش را متوقف کرده و در پی آشتی باشید.

برای برجسته ساختن سنگینی تعلیم عیسی، به یک مشاهدۀ جغرافیایی توجه کنید. قربانی​ها در معبد اورشلیم تقدیم می​شد. هنگامی که عیسی این تعلیم را دربارۀ بخشش در متی 5 ارائه کرد، در جلیل بود (متی 23:4). اگر به نقشۀ کتاب​مقدس خود بنگرید، خواهید دید که فاصلۀ جلیل تا اورشلیم تقریباً 112 تا 128 کیلومتر بود. بدون خودرو یا دوچرخه، این سفری چندروزه است. عیسی می​گوید اگر تمام راه را تا اورشلیم رفته​اید و یک خطایی را به یاد آورده​اید—بازگردید. به خانه بروید. آن را اصلاح کنید. سپس بازگردید. پرستش حقیقی بیش از یک قربانی است؛ محبتی آشتی​دهنده است.

اما اگر کسی نسبت به شما گناه کرده باشد، چه می​شود؟ آیا موجه است که با تلخی منتظر بمانید تا او نزد شما بیاید یا منفعلانه از او دوری کنید تا زمانی که بمیرد؟ خیر. عیسی می​گوید ما باید در پی او برویم. به متی 15:18 توجه کنید: «اگر برادرت به تو گناه ورزد، نزدش برو و میان خودت و او خطایش را به او گوشزد کن. اگر سخنت را پذیرفت، برادرت را بازیافته​ای.» این تعلیمی انقلابی است. در متی 5 و 18، عیسی از چه کسی انتظار دارد که آشتی را آغاز کند؟ شما. من. ما. در هر موقعیتی، صرف​نظر از اینکه چه کسی مقصر است، عیسی ما را فرا می​خواند که آغازگر بخشش باشیم.

در هر دو آیه، عیسی فرمان بخشیدنِ «برادرت» را می​دهد. آیا این بدان معناست که می​توانیم بخشش را از غیرایمانداران دریغ کنیم؟ خیر. به تعلیم عیسی در مرقس 25:11 گوش کنید: «پس هر گاه به دعا می​ایستید، اگر نسبت به کسی چیزی به​دل دارید، او را ببخشید تا پدر شما نیز که در آسمان است، خطاهای شما را ببخشاید.» اگر هرکسی که کاری انجام داده، به ذهن​مان می​رسد، باید او را ببخشیم. پولس رسول همین ایده را در رومیان 18:12 تکرار می​کند: «اگر امکان دارد، تا آنجا که به شما مربوط می​شود، با همه در صلح و صفا زندگی کنید.» خدا ما را فرا می​خواند تا صرف​نظر از آنچه دیگران انجام می​دهند، هر کاری که می​توانیم برای پیگیری صلح انجام دهیم. ما نباید خود را در انتظار آغاز آشتی از سوی دیگران محق بدانیم. خدا ما را فرا می​خواند که گام نخست را برداریم.

باید به شرایط پولس توجه کنیم: «اگر امکان دارد» (رومیان 18:12). در برخی موارد، صلح و آشتی ناممکن است. اگر کسی حاضر به اعتراف به گناه نباشد یا به​سبب ناتوبه​کاری، خطرناک باشد، بخشش نمی​تواند آشتیِ صلح​آمیز پدید آورد. تا لحظاتی دیگر به پیامدهای دشوار خواهیم پرداخت، اما مطمئن باشید که بخشش، دعوتی اساسی برای پیگیری محبت مسیح​گونه است.

با شکیباییِ فوری ببخشید.

پدر یعقوب به مادرش وفادار نبود و با بازی روانی عاطفی کاری کرد که یعقوب گمان کند که طلاق آن​ها تقصیر اوست. پدر یعقوب تقریباً هفت سال با او صحبت نکرده بود و زخم​ها به تلخی​خاموشی بدل شده بودند؛ تا اینکه یعقوب با عیسی ملاقات کرد. هنگامی که یعقوب عهدجدید را می​خواند، خدا او را برانگیخت تا به بخشش پدرش بیندیشد. اما چگونه باید این کار را انجام می​داد؟ با شکیباییِ فوری.

فوریت. اگر صبر کنیم تا زمانی که مایل به بخشیدن باشیم، ممکن است هرگز چنین کاری را نکنیم. زخم​هایی مانند زخم یعقوب، احساس استحقاق و سنگدلی را می​پرورانند. اما ایمانداران نباید با احساسات خود هدایت شوند. بلکه باید احساسات خود را به​سوی اطاعت از خدا سوق دهند و برای بخشیدن تلاش کنند. چون بخشیدن دیگران، عمل اطاعت از خداست، نباید در انجام آن تأخیر کنیم (مقایسه کنید با متی 23:5-24؛ مرقس 25:11).

شکیبایی. بخشیدن دیگران نباید سبک​سرانه انجام شود. عیسی ما را فرا می​خواند که بهای اطاعت را در نظر داشته باشیم (لوقا 25:14-33). بخشش حقیقی اغلب به دعاهای بسیار، آمادگی کتاب​مقدسی و مشورت خردمندانه نیاز دارد. الزام جدید یعقوب، نیازمند زمان بود تا بهترین شیوۀ مراجعه به پدرش و آماده​ساختن قلبش را در صورت واکنش نامناسب پدرش، تشخیص دهد.

یعقوب مزمور 32:119 را دعا کرد و از خدا خواست که یاری​اش دهد تا ببخشد: «در طریق فرمانهای تو می​دوم، زیرا تو دل مرا وسعت می​بخشی.» او می​خواست فوراً ببخشد، زیرا خدا فرمان داده بود؛ اما با شکیبایی اطاعت کرد، زیرا نیاز داشت که خدا قلبش را توانمند سازد.

با نگریستن به عیسی و تکیه بر او ببخشید.

عبور از زخم​ها، آسیب​ها و خیانت​ها به​تنهایی ناممکن می​نماید. اما به​جای ناامیدی، باید از خدا کمک بگیریم. عیسی از ما دعوت کرده است: «بیایید نزد من، ای تمامی زحمتکشان و گرانباران، که من به شما آسایش خواهم بخشید» (متی 28:11). عیسی به شما کمک خواهد کرد که ببخشید. برای دریافت قوت، به او بنگرید و بر او تکیه کنید. پولس هنگامی که افسسیان را ترغیب می​کرد تا در محبت شکوفا شوند، از همین انگیزه استفاده کرد: «با یکدیگر مهربان و دلسوز باشید و همان​گونه که خدا شما را در مسیح بخشوده است، شما نیز یکدیگر را ببخشایید» (افسسیان 32:4).

به عیسی بنگرید و عدالت را ببینید. صلیب، اعلامیۀ خداست که می​گوید گناه در جهان هستی او نادیده گرفته نخواهد شد. خدا به طرزی عادلانه، از گناهان ما چنان بیزار است که پسرش برای آن​ها درهم کوبیده شد. به​راستی، «حال آنکه به سبب نافرمانیهای ما بدنش سوراخ شد، و به جهت تقصیرهای ما لِه گشت؛ تأدیبی که ما را سلامتی بخشید بر او آمد، و به زخمهای او ما شفا می​یابیم» (اشعیا 4:53-5). نیکویی خدا در فرود آوردن شمشیر عدالت بر سرِ آن شخص بی​گناه آشکار می​شود.

جایگزین صلیب، دریاچۀ آتش ابدی است. اگر گناهکاران به عیسی که به​جای آن​ها داوری شد، پناه نبرند، تحت داوری عادلانۀ خدا به جهنم خواهند افتاد. انتقام از آنِ خداوند است و او آن را به​جا خواهد آورد (تثنیه 35:32؛ رومیان 19:12-20). عیسی به ما وعده می​دهد که هر سخن بیهوده​ای بازخواست خواهد شد (متی 36:12) و هنگامی که با بی​عدالتی روبه​رو می​شویم، باید از الگوی او پیروی کنیم، زیرا «چون دشنامش دادند، دشنام پس نداد؛ و آنگاه که رنج کشید، تهدید نکرد، بلکه خود را به دست داور عادل سپرد» (اول پطرس 23:2). اعتماد به داوری عادلانۀ خدا، ما را آزاد می​سازد تا سخاوتمندانه ببخشیم.

بخشیدن، به خطاکاران ما نمی​گوید: «کاری که کردید، اشکالی نداشت» یا «چندان مهم نیست.» هرگز! بخشش، خطاهای انجام​شده نسبت به ما را کوچک نمی​شمارد. به همۀ خطاها به​طور عادلانه رسیدگی خواهد شد. اطمینان از عدالت، ما را برای بخشیدن آزاد می​سازد. خواهری در کلیسای ما که گذشته​ای دردناک با مادر بی​رحمش داشت، می​گفت هنگامی که کلیسای ما این سرود را می​خواند، بسیار تسلی می​یابد: «او برای جان من خون ریخت و مرد، مسیح مرا استوار نگاه می​دارد؛ عدالت اجرا شده، او مرا استوار نگاه می​دارد.»³ او می​داند که به گناهان خودش در مسیح رسیدگی شده است، اما قدوسیت خدا و این حقیقت را نیز به یاد می​آورد که به همۀ گناهان؛ از جمله گناهی که مادرش نسبت به او انجام داده؛ به​طور عادلانه رسیدگی خواهد شد؛ خواه بر روی صلیب یا در جهنم.

به عیسی بنگرید و رحمت را ببینید. هیچ​چیز به اندازۀ بخشیده شدن، قلب ما را برای بخشیدن تحت تأثیر قرار نمی​دهد. رحمت خدا نسبت به شما در مسیح، نیرومندترین سلاح علیه قلب تلخ است. اگر برای بخشیدن تقلا می​کنید، توجه خود را به رحمت عیسی معطوف سازید. در نظر داشته باشید که او با شکیبایی به دنبال شما آمد. در نظر داشته باشید که او نسبت به دل سنگ شما، چقدر شفقت داشت. به صلیب بنگرید و پسر خدا را ببینید که برای شما خون می​ریزد. صدای او را بشنوید که فریاد برمی​آورد: «تمام شد!» و بدانید که کار او برای شما تمام شد. قلب خدا را بشنوید که می​گوید: «خداوندگارْ یهوه می​گوید، من از مرگ هیچ​کس خشنود نمی​شوم؛ پس بازگشت کنید و زنده مانید» (حزقیال 32:18). از خدا بخواهید که این نوع شفقت را نسبت به کسانی که شما را آزرده​اند، در شما پدید آورد.

برای دریافت قوت به عیسی تکیه کنید. بخشش، به قوتی مافوق​طبیعی نیاز دارد. خوشبختانه، خدا قوت اطاعت از هرآنچه را که فرمان می​دهد، فراهم می​کند (فیلیپیان 13:2). عیسی به ما هشدار می​دهد: «جدا از من، هیچ نمی​توانید کرد» (یوحنا 5:15) و درعین​حال به ما اطمینان می​دهد که «من هر روزه تا پایان این عصر با شما هستم» (متی 20:28). آیا برای بخشش، بیش از حد ضعیف و خسته​اید؟ برای شما یک خبر خوشی هست. عیسی وعده می​دهد: «فیض من تو را کافی است، زیرا قدرت من در ضعف به کمال می​رسد» (دوم قرنتیان 9:12). ما چگونه به این قوت دست می​یابیم؟ دعا کنید. کتاب​مقدس بخوانید. برای خداوند سرود بسرایید. با اشتیاق پرستش کنید. پیوسته عیسی را از طریق کلامش بجویید. زندگی خود را به روی ایمانداری دیگر بگشایید، کسی که بتواند شما را تشویق کند و به اعتماد بر خدا فراخواند. هنگامی که چنین کنید، تغییر می​کنید و توانمند می​شوید که ببخشید.

نتایج را به عیسی بسپارید. لین مادربزرگش را دوست داشت، اما کشمکش​های خانوادگی رابطۀ آن​ها را تیره کرده بود. او آرزو داشت با مادربزرگ سالخورده​اش آشتی کند، پس گفتگویی را با هدف آشتی آغاز کرد. لین دعا کرد، آماده شد و به همۀ راه​های ممکن برای عذرخواهی در مورد اتفاقاتی که رخ داده بود، اندیشید. هنگامی که به دیدار مادربزرگش رفت، حرف دلش را به او گفت و از او خواست که او را ببخشد. اما به​جای دریافت رحمت، مادربزرگش در چشمانش نگریست و گفت: «تو برای من مرده​ای. این خانه را ترک کن و هرگز بازنگرد.» این ضربه​ای خردکننده برای لین بود که هرآنچه را که می​توانست برای اصلاح اوضاع انجام داده بود. این داستان به ما یادآور می​شود که تنها خدا می​تواند قلب را تغییر دهد. در نگاه نخست، شاید به​نظر برسد که تلاش​های لین بیهوده بود. اما این​طور نبود. او ماه​ها پیش از آن گفتگو، با خدا کار کرده بود و این امر زندگی او را به​طور اساسی تغییر داد. او فروتن شد، ایمانش تقویت گردید و کسانی که با او گام برمی​داشتند، تشویق شدند که زندگی خودشان را بیازمایند. مسئولیت لین این بود که به دنبال صلح باشد و نتایج را وفادارانه به خدا بسپارد (رومیان 18:12). هنگامی که در پی صلح و آشتی با دیگران هستید، از خدا یاری بطلبید، اما بدانید که زمان​بندی او ممکن است متفاوت از زمان​بندی شما باشد. بذر بکارید و آبیاری کنید، اما به یاد داشته باشید که خدا رشد می​دهد (اول قرنتیان 6:3).

با یاری سایر ایمانداران ببخشید.

زندگی مسیحی قرار نیست در انزوا باشد. خدا ما را از گناه بیرون آورده و به مسیح؛ و کلیسای مسیح؛ وارد کرده است. ایمانداران همچون خانواده​ای متحدند که یکدیگر را محبت می​کنند و در اطاعت از عیسی یکدیگر را تشویق می​نمایند. نویسندۀ عبرانیان به ما فرمان می​دهد: «هر روز، تا آن زمان که هنوز ’امروز‘ خوانده می​شود، یکدیگر را پند دهید تا کسی از شما در اثر فریب گناه، سختدل نشود» (عبرانیان 13:3). عدم بخشش، اثری فریبنده بر دل​های ما دارد. ما را متقاعد می​سازد که مستحق تلخی هستیم. اگر عدم بخشش را پرورش دهیم، توانایی ما برای پایداری در ایمان به خطر خواهد افتاد. ازاین​رو به دوستان دیندار نیاز داریم که هر روز ما را پند دهند تا برای دریافت قوتِ بخشش، بر خدا تکیه کنیم. ما به آن​ها نیاز داریم تا برای ما دعا کنند، به ما مشورت دهند، تشویق نمایند، پاسخگو نگه دارند و در طول مسیر با ما بگریند یا شادی کنند.

فیلیمون، ایمانداری وفادار از کولسی بود. او آن​قدر ثروتمند بود که کلیسایی را در خانۀ خود میزبانی می​کرد و خدمتکاری خانگی به نام اونِسیموس داشت. ظاهراً اونِسیموس چیزی را از فیلیمون دزدیده و به روم گریخته بود، به امید اینکه همه​چیز را از نو آغاز کند. اما خدا نقشه​ای دیگر داشت. اونِسیموس طبق مشیت الهی، با پولس رسول برخورد کرد و پولس او را به ایمان در مسیح رهبری نمود. اونِسیموس متقاعد شد که باید بازگردد و با فیلیمون آشتی کند. پولس نامه​ای نوشت و از فیلیمون درخواست کرد که اونِسیموس را ببخشد و او را همچون برادر در مسیح بپذیرد. اگر اخیراً آن را نخوانده​اید، زمانی را به خواندن کتاب فیلیمون اختصاص دهید.

در این نامه، هفت روشی را می​یابیم که پولس از طریق آن​ها بخشش و آشتی را برمی​انگیزد.

بخشیدن می​تواند به​طور خاصی فرساینده باشد و بهتر است با یاری دوستانی دنبال شود که به​سرعت انجیل را به شما یادآوری می​کنند. چه کسی به شما کمک می​کند که این آب​های دشوار را هدایت کنید؟ چگونه می​توانید به دیگران کمک کنید که همین کار را انجام دهند؟

با اعتماد به نیکویی حاکم خدا ببخشید.

داستان​های کمی در کتاب​مقدس، همچون روایت یوسف (پیدایش 37–50)، تعامل بین نیکویی حاکم خدا و بخشیدن را به تصویر می​کشد. یوسف، یکی از آن دوازده برادر بود. پدرش، یعقوب، محبتی ویژه نسبت به یوسف داشت که حسادت تلخی را در برادرانش برانگیخت. آن​ها در بین خودشان توطئه کردند و یوسف را ربودند، به​عنوان برده فروختند و سپس برای مرگ او صحنه​سازی کردند. هنگامی که برادران به خانه بازگشتند، به پدرشان دروغ گفتند؛ به او گفتند که حیوانی وحشی یوسف را کشته است.

یوسف به مصر برده شد، جایی که مجموعه​ای از سختی​های اندوهبار را پشت سر گذاشت و به​ناحق متهم، زندانی و از سوی همگان، غیر از خدا، فراموش ​شد. پس از حدوداً بیست سال، خداوند از طریق تعبیر خواب، یوسف را مقام دوم پس از فرمانروای مصر ساخت. قحطی جهانی، مردم، از جمله برادران یوسف را برای خرید نان از یوسف، به​سوی مصر روانه کرد. یوسف آنان را شناخت، اما گذر زمان هویت او را از ایشان پنهان کرده بود.

پس از مجموعه​ای از رویدادهای گیج​کننده، برادران متقاعد شدند که گرفتاری​هایشان بازپرداخت الهی برای کاری است که با یوسف کرده بودند. یوسف دریافت که آن​ها از گناه خود نسبت به او عمیقاً پشیمان هستند و حتی دید که یکی از برادرانش، یهودا، جان خود را به خطر می​اندازد تا برادر کوچکش، بنیامین، را نجات دهد.

یوسف تحت تأثیر احساساتش قرار گرفت و هویت خود را بر برادرانش آشکار ساخت. شگفتی به وحشت بدل شد، زیرا آنان می‌ترسیدند که یوسف از قدرتش برای انتقام‌گرفتن استفاده کند. اما در عوض، او به آنان رحم کرد و درخواست کرد که یعقوب را به مصر بیاورند تا از او مراقبت کند. پس از مرگ یعقوب، برادران بار دیگر ترسیدند و گفتند: «اگر یوسف از ما کینه داشته باشد انتقام همۀ آن بدی را که در حق او کردیم از ما خواهد گرفت» (پیدایش 15:50). هنگامی که یوسف از ترس آنان آگاه شد، «گریست…[و] به آنان گفت: مترسید. زیرا مگر من در جای خدا هستم؟ شما قصد بد برای من داشتید، اما خدا قصد نیک از آن داشت تا کاری کند که مردمان بسیاری زنده بمانند، چنانکه امروز شده است» (پیدایش 17:50-20).

ما می​توانیم درس​های فراوانی را دربارۀ بخشش، از این داستان استخراج کنیم، اما آشکارترینِ آن​ها این است که نیکویی حاکم خدا، یوسف را از انتقام​جویی آزاد ساخت. یوسف توانست از طریقی که حکمت خدا شرایط، از جمله خیانت و فروخته​شدن توسط برادرانش را برای تحقق نیکویی ترتیب داده بود، قدردانی کند. افتخارِ دیدن چنین پیوندهای روشنی بین مقاصد خدا و دردهای ما، ممکن است در این دنیا رخ دهد، اما نادرتر از آن است که ما ترجیح می​دهیم.

بیشتر اوقات، ما ناچاریم به ابدیت بنگریم، به آینده​ای که در آن خدا به ما اطمینان می​دهد که «رنج​های جزئی و گذرای ما جلالی ابدی برایمان به ارمغان می​آورد که با آن رنجها قیاس​پذیر نیست» (دوم قرنتیان 17:4). هنگامی که خدا می​گوید رنج​های ما در این زندگی، جزئی است، درد ما را کوچک نمی​شمارد؛ بلکه جلالِ آینده را بزرگ می​سازد. او از سوء​استفاده، خیانت، تهمت، حملات، بی​توجهی، ستم و دردهای این زندگی بهره می​گیرد تا شادی ابدی را مهیا کند که به​مراتب فراتر از آن​ها خواهد بود. پس هر چقدر که زخم​های ما سنگین باشد، وزنِ جلالی که عیسی با خود می​آورد، بس فراتر از آن​هاست. در رومیان 28:8 به ما وعده داده شده که «می​دانیم در حق آنان که خدا را دوست می​دارند و بر طبق ارادۀ او فرا خوانده شده​اند، همۀ چیزها با هم برای خیریت در کار است.» همه​چیز در این زندگی نیکو نیست، اما خدا نیکوست. اگر بتوانیم به این حقیقت تکیه کنیم، آزادانه می​توانیم در این دنیا ببخشیم، زیرا می​دانیم او در دنیای آینده، همه​چیز را درست خواهد کرد.

—

بحث و تأمل:

۱. آیا بخشی از این قسمت شما را به چالش کشید؟ آیا موقعیتی در زندگی شما هست که از مطالبی که در اینجا خوانده​اید، بهره​مند شود؟
۲. چگونه بخشش حقیقی، منعکس​کنندۀ کاری است که خدا در مسیح برای ما انجام می​دهد؟

—

بخش سوم: بخشش دشوار

بخشش در جهانی سقوط​کرده تقریباً همیشه دشوار است. زخم​ها شخصی​اند و به​کارگیری اصولی که بررسی کردیم، برای بسیاری از مردم به​گونه​های متفاوتی نمود خواهد یافت. من عمداً این نکات روشنگر را تا پایان درس نگاه داشتم. اگر مانند من باشید، ممکن است وسوسه شوید که درد خودتان را چنان منحصربه​فرد بدانید که شما را از پیروی از سخنان روشن و سنگین عیسی معاف کند. تفاوت​های ظریف مهم است، اما اگر نابخردانه انجام شود، می​تواند به سلب فرمان خدا برای بخشش قلبی بینجامد. در عین حال، بخشش می​تواند پردردسر باشد، چنان​که شش پرسش زیر نشان می​دهد.

پرسش شماره 1: آیا باید ببخشم و فراموش کنم؟

گفته​هایی هست که مردم گمان می​کنند در کتاب​مقدس آمده، اما چنین نیست. «خدا به کسانی که به خودشان کمک می​کنند، کمک می​کند» و «خدا چیزی را که فوق از طاقت تو باشد، به تو نخواهد داد»، دو نمونه از آن​ها هستند. در کودکی، معلم کانون شادی، جملۀ دیگری را به من آموخت. در درسی دربارۀ بخشش، به ما گفت که خدا می​خواهد «ببخشیم و فراموش کنیم.» در آن زمان، این توصیه​ای معقول و حتی کتاب​مقدسی به نظر می​رسید. اما خدا به ما فرمان نمی​دهد که ببخشیم و فراموش کنیم.

کتاب​مقدس می​گوید:

آری، ما باید نسبت به گناهکاران بزرگوار باشیم. اما این بدان معنا نیست که همیشه «می​بخشیم و فراموش می​کنیم.» احتمالاً ریشۀ این عبارت، در نحوۀ برخورد خدا با گناهان ماست. در مزمور 12:103، به ما گفته می​شود: «به اندازه​ای که مشرق از مغرب دور است به همان اندازه نیز نافرمانیهای ما را از ما دور کرده است.» فاصلۀ بین شرق و غرب، غیرقابل​محاسبه است. هنگامی که خدا می​بخشد، گناهان ما را تا جایی که ذهن ما بتواند تصور کند، دور می​سازد. میکاه نبی اعلام می​کند: «بار دیگر بر ما رحم خواهد کرد، و بر گناهان ما چیره خواهد شد. تو تمامی گناهان ما را به قعر دریا خواهی افکند» (میکاه 19:7). هنگامی که خدا می​بخشد، گناهان ما را چنان به قعر اقیانوس می​اندازد که دیگر هرگز دیده نشوند. اشعیا به ما اطمینان می​دهد: «من هستم، آری من، که نافرمانیهایت را به​خاطر خویشتن محو می​سازم، و گناهانت را دیگر به یاد نمی​آورم» (اشعیا 25:43).

این آیات بدین معنا نیست که خدای دانای مطلق نمی​تواند گناهان ما را به یاد آورد. او از کاری که کرده​ایم، ناآگاه نیست. بلکه بدین معناست که چون عیسی بهای کامل آن گناهان را پرداخته است، ما آمرزیده شده​ایم و «اکنون برای آنان که در مسیحْ عیسی هستند، دیگر هیچ محکومیتی نیست» (رومیان 1:8). خدا هرگز گناهان ما را برای شرمسار کردن یا محکوم نمودن ما نمایان نخواهد کرد. ما با او آشتی کرده​ایم. او گناهان ما را بخشیده و تصمیم گرفته که آن​ها را فراموش کند.

ما می​توانیم مشتاق باشیم که مانند خدا ببخشیم، اما ضعف انسانی ما مانع می​شود. ازاین​رو نیاز داریم که در هدایت واقعیت​های دشوارِ بخشیدن کسانی که نسبت به ما گناه کرده​اند، بر فیض خدا تکیه کنیم. یکی از واقعیت​های اساسی که باید به یاد داشته باشیم، تمایز بین بخشش، آشتی و احیا است.

بخشش، تصمیمی است که در آن بدهیِ ارتباطی شخصی را که نسبت به ما گناه کرده لغو می​کنیم. از آن پس، تصمیم می​گیریم که با او همچون فردی آمرزیده​شده رفتار کنیم. در کتاب​مقدس، از بخشش در دو سطح سخن می​گوید: نگرشی و آشتی​جویانه.⁴

آشتی، فرایندی است که در آن می​آموزیم با شخصی که او را بخشیده​ایم، طوری رابطه برقرار کنیم که، در صورت امکان، اعتماد را احیا کند، زخم​ها را شفا بخشد و به دنبال روابط صلح​آمیز با او باشد. برای تحقق این فرایند، خطاکار باید توبه کند. برای تشخیص توبۀ حقیقی و تعیین سرعت آشتی، به حکمت نیاز داریم.

احیا، نتیجۀ بخشش و آشتی است. جایگاه ارتباطی برای شفاست که دیگر درد بر آن حاکم نیست، شفا رخ داده است و اعتماد دوباره بنا شده است. همۀ روابطی که به​سبب گناه شکسته شده​اند، قابل​احیا نیستند، اما بسیاری می​توانند احیا شوند. قدرت انجیل قادر است گناهکاران مرده را زنده کند و حتی زخمی​ترین روابط را شفا بخشد. برای احیا دعا کنید. برای احیا تلاش کنید. خدا از این کار خشنود می​شود، پس دلسرد نشوید. بر او امید دارید که قادر است بی​نهایت فزون​تر از هرآنچه بخواهیم یا تصور کنیم، عمل کند (افسسیان 20:3).

پرسش شماره 2: اگر هنوز خشمگین هستم، چه کار کنم؟

حتی پس از بخشش صادقانه، احساس ناآرامی ممکن است به​طور غیرمنتظره شعله​ور شود. این نباید ما را غافلگیر کند. ما روبات​هایی نیستیم که بدون احساس زندگی کنیم. ما تجسمی از صورت خدا با احساسات واقعی، امیالِ ناپایدار، گناهِ باقی​مانده و شرایط متغیر هستیم. شاید خاطرۀ آسیبی که متحمل شده​اید، به ذهن​تان راه یابد، یا شاید الگوهای قدیمی بار دیگر چهرۀ زشت خود را نشان دهند؛ و احساس کنید که خشم در درون​تان می​جوشد. ممکن است بپرسید: «مگر آنان را نبخشیده بودم؟» اگرچه بخشش، یک تصمیم است، شفایی که پس از آن می​آید، نیازمند زمان است. در دعا پایدار بمانید. در مشارکت نزدیک با افرادی که ذهنیت انجیلی دارند، باقی بمانید تا به شما کمک کنند که هم زخم​های گذشته و هم کشمکش​های حال را پردازش کنید. خداوند کار می​کند. او در هر لایه از شفا، آماده و مایل به یاری رساندن است. خسته نشوید.

پرسش شماره 3: اگر بخشش، خطرناک باشد، چه کار کنم؟

بخشش، دشوار است. تقریباً همیشه شامل احساسات ناراحت​کننده، دردناک یا فرساینده است. اما دشواری با خطر فرق دارد. ما تصدیق کردیم که برخی روابط چنان با آثار گناه مخدوش شده​اند که نیازمند بخشش هستند، اما آشتی، قابل​توصیه یا امکان​پذیر نیست (مراجعه کنید به «اگر امکان دارد»، رومیان 18:12). موارد آزار جسمانی، آزار جنسی یا بازی روانی و عاطفی شدید باعث می​شود که شخص آن​قدر زخمی شود که شفایش در این دنیا دست​یافتنی نباشد.

اگر طوری نسبت به شما خطا ورزیده​اند که حرکت از بخشش به آشتی را خطرناک می​سازد، این حقایق را به یاد داشته باشید:

اگر شما طوری نسبت به دیگران خطا ورزیده​اید که آشتی را دشوار می​سازد، این حقایق را در نظر داشته باشید:

پرسش شماره 4: اگر آن​ها بخشش مرا نخواهند، چه می​شود؟

برخی افراد نیاز خود به بخشیده​شدن را نخواهند دید. ممکن است به​سبب گناه خودشان نابینا شده و در برابر محکومیت خدا سخت​دل شده باشند. ما نمی​توانیم کسی را وادار کنیم که نیازش به دریافت بخشش را ببیند؛ تنها خدا می​تواند چنین کند. در این موارد، همچنان مسئولیم که آنان را از دل ببخشیم (مقایسه کنید با بخشش نگرشی/درونی). هنگامی که عیسی روی صلیب دعا کرد، الگویی برای پیروی کردن به ما داد: «اینان را ببخش، زیرا نمی​دانند چه می​کنند» (لوقا 34:23). او برای بخشش آنان دعا کرد، با وجود اینکه آن​ها نیاز خود به بخشش را خوار می​شمردند. عیسی دستوراتی مشابه به ما داد و گفت: «دشمنان خود را محبت نمایید و به آنان که از شما نفرت دارند، نیکی کنید. برای هر که نفرینتان کند برکت بطلبید، و هر کس را که آزارتان دهد دعای خیر کنید» (لوقا 27:6-28). دشمنان ما گمان نمی​کنند که به بخشش ما نیاز دارند. ما نمی​توانیم آن را کنترل کنیم، اما باید محبت مافوق​طبیعی مسیح را با برکت​دادن به آن​ها، حتی اگر ما را لعنت کنند، نشان دهیم.

پرسش شماره 5: اگر دوباره به من آسیب بزنند، چه می​شود؟

موریا سخت تلاش کرده بود که جِف را ببخشد. همسرش او را در هنگام تماشای پورنوگرافی دیده بود و این موضوع زندگی مشترک تازه​شان را به​شدت متزلزل کرده بود. جِف به گناه خود اعتراف کرده و مسئولیت آن را پذیرفته بود و پیشرفت چشمگیری در احترام گذاشتن به خداوند و همسرش داشت؛ تا اینکه دوباره، وقتی همسرش خارج از شهر بود، لغزش خورد. در یک لحظه، تمام تلاش یک ساله​شان بر باد رفت. جِف گناهش را نزد کشیش خود و همسرش اعتراف کرد و سپس بار دیگر از او طلب بخشش کرد. موریا ترکیب شدیدی از خشمِ عادلانه و گناه​آلود را احساس می​کرد. او انتظار نداشت که دوباره در چنین موقعیتی قرار بگیرد و قلبش را به روی همسرش بسته بود.

آیا موریا باید دوباره جِف را ببخشد؟ بله. اگرچه گناه جِف جدی بود، اما سخنان عیسی نیز جدی است: «مراقب خود باشید! اگر برادرت گناه کند، او را توبیخ کن، و اگر توبه کرد، ببخشایش. اگر هفت بار در روز به تو گناه ورزد، و هفت بار نزد تو بازآید و گوید: “توبه می​کنم”، او را ببخشا» (لوقا 3:17-4). بخشش باید بدون محدودیت عرضه شود. جِف باید گام​های جدی برای زندگی بر اساس توبه بردارد و فرایند آشتی با موریا نیازمند تلاش​های بیشتری خواهد بود. اما فیض خدا برای نیازهای هر دوی آن​ها کافی است. ممکن است زمانی فرا برسد که الگوهای گناه، خواه پورنوگرافی یا چیزهای دیگر، چنان به اعتمادِ رابطه آسیب بزند که اعتبار اقرار ایمان شخص زیر سؤال برود. این وضعیت​های موردی نیازمند رهبری حکیمانۀ شبانان خداپسند و احتمالاً مشاوران بیرونی خواهد بود.⁵

پرسش شماره 6: اگر آن​ها مرده​اند، آیا می​توانم آن​ها را ببخشم؟

سارا در کنار قبر خواهرش ایستاده بود. سکوت سنگ​قبر اشلی، سردی رابطه​شان را به او یادآوری می​کرد. خواهرش بی​رحم و سختگیر بود. سخنانش جان سارا را زخمی کرده بود و زخم درمان​نشده، به​وسیلۀ گناه عفونی شده بود. مسیر ویرانگر سارا، تقصیر اشلی نبود، اما بی​تردید با آن مرتبط بود. مرگ نابهنگام اشلی، سارا را با این آرزو رها کرده بود که ای​کاش فرصتی دیگر برای بیان دردهایش داشت، با امید شنیدن اینکه اشلی بگوید: «لطفاً مرا ببخش.» اما اکنون بسیار دیر شده بود. یا آیا واقعاً این​طور بود؟

مرگ، چیزهای بسیاری را از ما می​گیرد، اما مسئولیت و فرصتِ بخشیدن را از ما نمی​گیرد. بخشش، تصمیم​گیری برای لغو بدهی ارتباطی دیگران است. در نهایت، بخشش، تصمیمی است که خدا ما را به انجام آن قادر می​سازد و آن را برای اطاعت از او انجام می​دهیم. مرگ، مانع از آن نمی​شود که سارا تصمیم بگیرد خواهر مرحومش را ببخشد. سارا می​تواند جان خواهرش را به داور عادل بسپارد (اول پطرس 23:2-24).

اگر از سوی کسی که مرده یا هرگز نمی​توانید او را بیابید، آسیب دیده​اید، همچنان می​توانید او را ببخشید. بخشش نگرشی امکان​پذیر است، زیرا شما از دل می​بخشید. نزد خداوند دعا کنید و دربارۀ هرآنچه آرزو داشتید به آن شخص بگویید، تأمل نمایید. نوشتن آن می​تواند سودمند باشد. احتمالاً خوب است که احساسات خود را با دوست یا مشاور معتمدی که طرز فکر انجیلی دارد، در میان بگذارید. اگر رفتن بر سر مزار آن شخص و گفتن کلمات با صدای بلند، به شما کمک می​کند، انجام این کار بسیار خوب است. اما در نهایت، درد خود را نزد خداوند ببرید. هنگامی که به سرنوشت آنان می​اندیشید، به سخنان ابراهیم تکیه کنید: «آیا داور تمامی جهان عدالت را به جا نخواهد آورد؟» (پیدایش 25:18). خدا کار درست را انجام خواهد داد. به او اعتماد کنید.

—

بحث و تأمل:

۱. آیا موقعیتی در زندگی شما هست که این پرسش​ها به آن بپردازند؟ این بخش چگونه به شما کمک کرد؟
۲. تفاوت بین بخشش، آشتی و احیا را چگونه خلاصه می​کنید؟
۳. از میان پرسش​های بالا، کدام​یک بیش از همه درک شما از بخشش را به چالش می​کشد؟

—

نتیجه​گیری

یکی از همین روزها، هستی، به​گونه​ای که آن را تجربه کرده​ایم، پایان خواهد یافت. خداوند عیسی بازخواهد گشت و آنچه را که تاریخ انسانی نامیده​ایم، به فرجام خواهد رساند. در آن روز، او همۀ انسان​ها را با پیروزی از قبر برمی​خیزاند و آنان را برای داوری در برابر تخت بزرگ سفید خود گرد می​آورد (متی 36:12-37؛ دوم قرنتیان 10:5؛ مکاشفه 11:20-15).

در آن روز، هیچ​چیز گرانبهاتر از بخشش نخواهد بود. ایستادن، نه در پارسایی خود، مانند انبوه کسانی که در گناه خویش محکوم خواهند شد؛ بلکه ایستادن با آمرزش، ملبس به ردای پارسایی که با خون مسیح خریداری شده و با فیض خدا عطا شده است. تا جزو آمرزیده​شدگانی شمرده شویم که نام​شان در دفتر حیات بره نوشته شده است. پذیرفته​شدن با این کلمات: «آفرین، ای خادم نیکو و امین… در شادی ارباب خود شریک شو» (متی 23:25). خودِ خدا با سرودها بر ما شادی خواهد نمود (صفنیا 17:3) و ما با سرودهای سپاسگزاری جاودانی به او پاسخ خواهیم داد (مزمور 13:79). سرودهای ما با الهام از اعمال فراوان رحمت خدا خواهد بود. در مرکز همۀ آن​ها، بخشش خیرخواهانه، بی​استحقاق، بی​کرانِ او خواهد بود که در مسیح عیسی به ما عطا شد.

این مطالعه را بر سر سفرۀ دشمنان پیشین آغاز کردیم که از طریق انجیل عیسی مسیح به دوستان آمرزیده​شده بدل شدند. آن را با تصویری از جلال آینده به پایان می​بریم که در آن نیز سفره​ای دیگر اهمیت خواهد یافت. این ضیافت بر فراز کوهی به نام صهیون برپا خواهد شد. سفرۀ آنجا میزبان شام عروسیِ بره خواهد بود، جایی که آمرزیدگان خوراک​های فربه خواهند خورد و شراب کهنه خواهند نوشید (مکاشفه 9:19؛ اشعیا 6:25). در آنجا، دشمنان آشتی​کرده و خصمان آمرزیده​شده در کنار یکدیگر خواهند نشست. با هم جام سپاسگزاری را برخواهیم افراشت و ندا خواهیم داد: «هان این خدای ما است؛ که منتظر او بودیم تا نجاتمان بخشد. این خداوند است که منتظر او بودیم، پس در نجات او وجد و شادی کنیم» (اشعیا 9:25). خداوندا، آن روز را بشتابان.

هنگامی که این کتابچۀ راهنما را می​خوانید، آن روز را در نظر داشته باشید. بگذارید امیدِ جلال و قطعیت دیدار مسیح، انگیزۀ شما برای بخشیدن باشد. امروز در پرتو آن روز ببخشید. بخشیدنِ کسانی که به شما آسیب زده​اند، می​تواند به​شدت دشوار باشد. بخشش، نیازمند فروتنی است. نیازمند یاری خداست. اما این را با اطمینان به شما می​گویم: اگر با بخشیدن، عیسی را حرمت نهید، در آن روز واپسین پشیمان نخواهید شد. امروز تصمیم​هایی را بگیرید که تا ده​هزار سال دیگر که در حضور خدا می​ایستید، برای آن​ها شکرگزار خواهید بود. هنگامی که خدا را رو​در​رو می​بینید، از بخشیدنِ کسانی که در این دنیا به شما آسیب زده​اند، پشیمان نخواهید شد. به​نوعی، بهره​مندی شما از حیات جاودان، از اطاعت در این دنیا سرچشمه خواهد گرفت (مکاشفه 8:19). ببخشید. در پی صلح باشید. برای آشتی بکوشید. رحم کنید.

ای قدیس عزیز، دلسرد مشو، ما نزدیک خانه هستیم.

برای مطالعۀبیشتر

Tim Keller, Forgive: Why Should I and How Can I?
David Powlison, Good and Angry
Brad Hambrick, Making Sense of Forgiveness: Moving from Hurt Toward Hope
Hayley Satrom, Forgiveness: Reflecting God’s Mercy (31-Day Devotionals for Life)
Chris Brauns, Unpacking Forgiveness: Biblical Answers for Complex Questions and Deep Wounds
Steve Cornell, “How to Move from Forgiveness to Reconciliation,” TGC article, March 2012
Ken Sande, The Peacemaker: A Biblical Guide to Resolving Personal Conflict

یادداشت​های پایانی

Andrea Thom, “What is Biblical Forgiveness?,” TGC Canada, September 23, 2020.
Matthew Martens, Reforming Criminal Justice: A Christian Proposal (Wheaton, IL: Crossway, 2023), 158.
«او مرا استوار نگاه می​دارد»، این سطور نوشتۀ Matt Merker، ۲۰۱۳ است.
این مفاهیم برگرفته است از D. A. Carson, Love in Hard Places, quoted in Tim Keller, Forgive: Why Should I and How Can I?, 82, and David Powlison,Good & Angry: Redeeming Anger, Irritation, Complaining, and Bitterness, 84–87.
توجه کنید به Pornography and Church Discipline,” “Desiring God, April 30, 2022.

درباره نویسنده

گریت گیل از زمانی که دوستی در دوران دانشگاه، انجیل را با او در میان گذاشت، به‌طور ناکامل از عیسی پیروی کرده است. اندکی پس از ایمان آوردن، خدمت شبانی را در تگزاس، واشینگتن دی سی، و از سال ۲۰۱۲، در کلیسای باپتیست دل ری در الکساندریه، ویرجینیا آغاز کرده است. او با کری ازدواج کرده و آنها شش فرزند دارند.